HDSR · Vispassages
Een oog op de vispassage
Voor HDSR vergelijken we de waterhoogtes tussen bassins om mogelijke verstoppingen bij vispassages te herkennen. Vuil in de opening tussen twee bassins kan de doorgang voor vissen blokkeren.
Betrokken organisaties
Verstoppingen tussen de bassins herkennen
Deze vispassages bestaan uit opeenvolgende bassins met onderin een opening. Vuil kan die opening blokkeren, waardoor vissen niet meer naar de volgende bak kunnen zwemmen. Bij een verstopping stijgt de waterhoogte in het betreffende bassin. HDSR wilde dat kunnen volgen.
Sensorselectie en analyse van de waterhoogtes
Wij selecteerden de sensoren en bouwden de analyse die de hoogtes tussen de bassins vergelijkt om een mogelijke verstopping te herkennen. Tijdens het project zijn we van sensortype gewisseld. We gebruikten een sonische vulgraadsensor die van bovenaf de afstand tot het water meet en een Dragino PS-CB met onderwaterprobe die via waterdruk meet. De foto’s tonen beide uitvoeringen.
Continu zicht tussen de controles
De passages worden normaal één of twee keer per jaar gecontroleerd. Een passage kan echter ook de dag na een controle verstopt raken. HDSR heeft nu continue monitoring van de waterhoogtes, zodat veranderingen tussen de periodieke controles zichtbaar zijn.
Kijken naar het verval, niet alleen naar de hoogte
Het water loopt bassin voor bassin trapsgewijs omlaag door de passage. Elke opening neemt een deel van het totale verval voor zijn rekening. Raakt één opening vernauwd, dan neemt die een groter deel van het verval op en dragen de andere openingen minder, terwijl het totaal ongeveer gelijk blijft. Daarom vergelijken we het verval over elke opening met de eigen normale waarde. Zo is de analyse onafhankelijk van de absolute waterstand, regen en seizoenspeilen.
Resultaten van de passage aan het Zandpad
De vispassage aan het Zandpad in Utrecht wordt sinds maart 2025 continu gemeten. Sinds november 2025 meten zeven sonische sensoren elke vier uur boven de bassins en versturen hun metingen via NB-IoT. Dit zijn de resultaten tot nu toe.
- 27.000+
- metingen uit negen bassins sinds maart 2025
- 98,7%
- van de geplande metingen (elke vier uur) ontvangen, nov 2025 – okt 2026
- 3,6 V
- batterijspanning na elf maanden: geen meetbare daling
- 1 dag
- van de verandering op 10 december tot een bevestigd alarmsignaal
Binnen een dag een duidelijk signaal
Normaal zakt het water ongeveer 9 cm over de opening tussen bassin 3 en 4. Op 10 december 2025 sprong dat verval tussen de metingen van 04:00 en 08:00 naar 15 cm, en het bleef daar. Tegelijk werd het verval bij de openingen verder stroomafwaarts kleiner, omdat er minder water doorheen kwam. Zo ziet een gedeeltelijke verstopping eruit. Een eenvoudige regel, twee dagen achter elkaar meer dan 4 cm boven normaal, had op 11 december een melding gegeven. Doordat de regel de tweede dag afwacht, leidt één afwijkende meting nooit tot een onnodige uitruk.
Ook zichtbaar bij welke opening
De metingen laten niet alleen zien dát er iets veranderde, maar ook wáár. In de dagen na 10 december nam het verval maar bij één opening toe: tussen bassin 3 en 4, van 9 naar 14 cm. Alle andere openingen hielden hetzelfde of een kleiner verval. Een onderhoudsploeg weet dus vooraf welke opening ze moet controleren.
Batterij en verbinding
In elf maanden kwam 98,7% van de geplande metingen van de zeven sonische sensoren binnen. Hun batterijspanning is sinds de installatie rond de 3,6 V gebleven. De drukopnemer in bassin 1, die sinds maart 2025 meet, laat hetzelfde beeld zien.
Gebaseerd op 27.076 metingen van de vispassage aan het Zandpad in Utrecht, maart 2025 tot oktober 2026. De sonische sensoren meten de afstand tot het water; die rekenen we om naar hoogteverschillen tussen de bassins. Metingen onder het minimale meetbereik van de sensor (28 cm) laten we buiten beschouwing.
